Category Archives: ျပည္ပသတင္း

ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ကေလးငယ္မ်ား က်န္းမာေရးအႏၱရာယ္ရွိ

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ဒုကၡသည္စခန္းေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္မ်ား

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ဒုကၡသည္စခန္းေရာက္ ရိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္မ်ား

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ Cox’s Bazar က ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ကေလးငယ္ေပါင္း သန္းတ၀က္ေက်ာ္ဟာ ကပ္ေဘးေရာဂါ အႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး လာမယ့္ ဆိုင္ကလုန္နဲ႔ မုတ္သုန္ရာသီမွာ အေျမာက္အမ်ား ေသဆံုးမယ့္ အေျခအေနရွိေနေၾကာင္း ကုလသမဂၢကေလးမ်ားရံပံုေငြ အဖဲြ႔က သတိေပးေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။

ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဂ်ီနီဗာ ကုလသမဂၢဌာနခ်ဳပ္ကေန ဗီြအိုေအ သတင္းေထာက္ Lisa Schlein ေပးပို႕ထားတဲ့ သတင္းလႊာကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က ေျပာျပမွာပါ။

ႏွစ္စဥ္ ေႏြနဲ႔ မိုးရာသီေတြေရာက္တိုင္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွာ အပူပိုင္းေဒသ မုန္တိုင္းဒဏ္ကို အလူးအလဲခံရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း Cox’s Bazar မွာရွိတဲ့ ဒုကၡသည္အကူအညီေပးေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြကေန ဆိုင္ကလုန္နဲ႔ မုတ္သုန္ရာသီ အဦးဆံုးကာလျဖစ္တဲ့ ေမလ အစပိုင္းကေန ဇူလိုင္လ ေနာက္ဆံုးပတ္ေတြအတြင္း ရာသီဥတုဒဏ္ေၾကာင့္ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ အေသအဆံုးမ်ားႏိုင္မယ့္ အေျခအေနကို တြက္ဆေနၾကတာပါ။

ညစ္ပတ္ၿပီး ျဖစ္ကတတ္ဆန္း လုပ္ထားတဲ့ ယာယီတဲေတြမွာ လူေတြစုၿပံဳၿပီး ေနထိုင္ေနရတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ ၆၅၀,၀၀၀ ေက်ာ္အတြက္ အင္အားျပင္းထန္မယ့္ မုန္တိုင္း တိုက္ခတ္မႈ အပ်က္အစီးေတြျဖစ္လာမယ့္ အေျခအေနကို ရင္ဆိုင္ဖို႔ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈေတြ မရွိေသးေၾကာင္း ကုလသမဂၢလက္ေအာက္ခံအဖဲြ႕ေတြက သတိေပးေနပါတယ္။

ရာသီဥတု အေျခအေနေတြဆိုးရြားလာတာနဲ႔အမွ် ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ ျဖစ္သလို စုၿပံဳ ေနထိုင္ေနရတဲ့ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ က်န္းမာေရးအႏၱရာယ္နဲ႔ လံုၿခံဳမႈ ကင္းမဲ့မယ့္ အေျခအေနေတြ ပိုၿပီးတိုးလာဖို႔ပဲရွိေၾကာင္း ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ားရံပံုေငြအဖဲြ႔ ေျပာခြင့္ရ Christophe Boulierac ကေျပာပါတယ္။ မုတ္သုန္ရာသီေရာက္ၿပီဆိုရင္ ေရာဂါေတြအျဖစ္မ်ားၿပီး ေရႀကီး ေျမၿပိဳတာ အျပင္ အျခား ဆိုးရြာတဲ့အေျခအေနေတြျဖစ္လာဖို႔ရွိေၾကာင္း သူက အခုလို ဆိုပါတယ္။

“လက္ရွိ Cox’s Bazar က ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာရွိေနတဲ့ ကေလးေပါင္း ၅၂၀,၀၀ ဟာ လူသားခ်င္းဆိုင္ရာ အေျခအေနေတြ ေၾကာက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ဆိုးဆိုးရြားရြား ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး မၾကာခင္ သီတင္းပတ္ေတြအတြင္း ေရာက္လာေတာ့မယ့္ ဆိုင္ကလုန္နဲ႔ မုတ္သုန္ရာသီမွာဆိုရင္ေတာ့ တကယ့္ကိုႀကီးမားလွတဲ့ လူသားေဘးဒုကၡႀကီးကို ေတြ႕ႀကံဳရဖို႔ရွိေနပါတယ္။”

ေသာက္သံုးေရမသန္႔ရွင္းမႈ၊ မိလႅာစနစ္ မလံုေလာက္မႈ၊ တကိုယ္ေရနဲ႔ ေဘးပတ္၀န္းက်င္သန္႔ရွင္းမႈ နည္းပါးတာေတြေၾကာင့္ ကပ္ေဘးေရာဂါျဖစ္လာဖို႔ အလားအလာရွိေနသလို ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာရွိေနတဲ့ ကာလ၀မ္းေရာဂါနဲ႔ ဆံုဆို႔နာ ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈေတြနဲ႔ အျခားကူးစက္ေရာဂါေတြကို ပိုၿပီး ဆိုးရြားလာေစမွာျဖစ္ေၾကာင္း Christophe Boulierac က ေျပာပါတယ္။

ကုလသမဂၢ ကေလးသူငယ္မ်ားအေရးေပၚရံပုံေငြအဖဲြ႔ UNICEF အေနနဲ႕လည္း ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ကေလးေတြကို ေရာဂါေဘးအႏၱရာယ္ကေန ကင္းေ၀းေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ အခ်က္ကို အဓိက ဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း ေၾကညာထားပါတယ္။ ေသာက္သံုးေရသန္႔ရွင္းမႈရွိေအာင္၊ မိလႅာစနစ္အလံုအေလာက္ရွိေအာင္ အျပင္ ဆံုဆို႕နာအပါအ၀င္ အျခားကူးစက္ေရာဂါေတြမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးတာ စတာေတြကို UNICEF အေနနဲ႔ ေထာက္ပံကူညီေနေၾကာင္း သူတို႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာလည္း ေဖၚျပထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ရာသီဥတုအလြန္အမင္းဆိုးရြားမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြအတြက္ ဒီေထာက္ပံမႈေတြဟာ လံုေလာက္မႈမရွိေသးေၾကာင္း UNICEF ကသတိေပးထားပါတယ္။

Ref- burmese.voanews.com

ဒဏ္ခတ္မႈ ေျမာက္ကုိရီးယားျပည္သူေတြ ထိခိုက္မွာ ကုလ စုိးရိမ္

ေျမာက္ကုိရီးယားႏုိင္ငံအေပၚ ခ်မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈေတြေၾကာင့္ သန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ျပည္သူေတြ ေဘးဒုကၡနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရၿပီး ျဖစ္တာေၾကာင့္ ပိတ္ဆုိ႔ အေရးုယူမႈေတြရဲ႕ သက္ေရာက္မႈကုိ လုံၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ သုံးသပ္ေပးဖုိ႔ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီးက ေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။

ကုလသမဂၢ စာနာမႈအကူအညီေပးေရး အဖြဲ႔ေအဂ်င္စီေတြက ေထာက္ပံ့ေပးေနတဲ့ အကူအညီေတြဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားႏုိင္ငံက ေဘးဒုကၡေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရသူေပါင္း ၁၃ သန္းေလာက္အတြက္ အသက္တမွ် အေရးပါတဲ့ အကူအညီေတြျဖစ္ေၾကာင္း၊ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြက အဲဒီ အေရးပါတဲ့ အကူအညီေတြအေပၚ မလုိလားအပ္တဲ့ သက္ေရာက္မႈေတြ ျဖစ္ေစႏုိင္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး မဟာမင္းႀကီး Zeid Ra’ad al-Hussein က ပဲရစ္ၿမိဳ႕ကေန ဗီြဒီယုိကတဆင့္ အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံေတြကုိ ေျပာၾကားတဲ့အထဲ ထည့္သြင္း ေျပာဆုိသြားတာပါ။

ဥပမာတခုအေနနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ဘဏ္လုပ္ငန္းဆုိင္ရာ ကန္႔သတ္မႈေတြ ခ်မွတ္ထားတာကုိ သူက ထဲ့သြင္း ေျပာၾကားခဲ့တာမွာ စားနပ္ရိကၡာ Ration ေတြ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ပစၥည္းကိရိယာေတြနဲ႔ တျခား လူသားခ်င္း စာနာမႈဆုိ္င္ရာ အကူအညီေတြ ေျမာက္ကုိရီးယား ႏုိင္ငံသားေတြအေပၚ ေပးေနတာေတြကုိ ေႏွးေကြးသြားေစတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ေျမာက္ကုိရီးယား လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကုိ အဓိကထား ေဆြးေႏြးတဲ့ ေကာင္စီရဲ႕ အထူး စည္းေ၀းပြဲမွာ လူ႔အခြင့္အေရး မဟာမင္းႀကီးက ေျပာၾကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္၊ ရုရွားနဲ႔ ဘုိလီးဗီးယားႏုိင္ငံေတြက ကန္႔ကြက္ထားတဲ့ၾကားကဘဲ အဖြဲ႔၀င္ ႏုိင္ငံ အမ်ားစုက ေထာက္ခံတဲ့အတြက္ စည္းေ၀းပြဲကုိ က်င္းပခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗြီအိုေအ (ျမန္မာပုိင္း)

New York ဗုံးခြဲသူ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံသား ကုိ ရဲ ဖမ္းဆီး

ဗံုးခြဲမႈ မသကၤာသူ Akayed Ullah

New York ၿမိဳ႕အခ်က္အခ်ာက်တဲ့ Port Authority ဘက္စကားဂိတ္မွာ တနလၤာေန႔က ေပါက္ကြဲမႈတခုျဖစ္ပြားခဲ့ရမွာ မသကၤာသူကို ရဲက ဖမ္းမိထားတယ္လို႔ New York ၿမိဳ႕ရဲတပ္ဖြဲ႔ကေျပာပါတယ္။ ဒီေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ မသကၤာသူအပါအ၀င္ လူတခ်ိဳ႕ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ၿပီးေတာ့ ဒီတိုက္ခိုက္မႈဟာ အၾကမ္းဖက္ၾကံစီမႈလို႔ ၿမိဳ႕ေတာ္၀င္က ေျပာလိုက္ပါတယ္။ New York ၿမိဳ႕မွာေနထိုင္တဲ့ ျမန္မာေတြထဲမွာလည္း စိုးရိမ္မကင္းရွိၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းစံုကို ေဒၚလွလွသန္းက တင္ျပေပးမွာပါ။

New York ၿမိဳ႕မနက္ လူသူ စည္ကားခ်ိန္မွာ ၿမိဳ႕ရဲ႕ လူအရႈပ္ဆံုး Port Authority ဘက္စကားဂိတ္နဲ႔ Time Square ေျမေအာက္ရထားဘူတာဆက္ထားတဲ့ ေျမေအာက္လိႈင္ဂူမွာ ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ပြားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္ပြားအၿပီး ၂ နာရီအၾကာမွာNew Yorkျပည္နယ္နဲ႔ ေဒသခံအစိုးရအရာရွိေတြက အခင္းျဖစ္ပြားရာေနရာမွာပဲ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ေတြကို သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ နယူးေယာက္ရဲမင္းႀကီး James O’Neill က အခုလိုရွင္းျပသြားပါတယ္။

“မနက္ ၇ နာ၇ီ ၂၀ ခန္႔က ေျမေအာက္လမ္းမဆံုရာျဖစ္တဲ့ Time Square က အမွတ္ ၁၊ ၂၊ ၃ ရထားေတြ လြန္းျပန္ဆြဲေနတဲ့ေနရာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ေၾကာင္း ရဲကိုအေၾကာင္းၾကားလို႔ သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ ရဲတပ္ဖြဲ႔က အသက္ ၂၇ ႏွစ္အရြယ္အမ်ိဳးသားတဦး ဒဏ္ရာရေနတာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ သူ႔နာမည္ကAkayed Ullahလို႔ က်ေနာ္တို႔ သိရပါတယ္။ သူ႔တကိုယ္လံုး မီးေလာင္ဒဏ္ရာေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကနဦး စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈအရ အဲဒီအမ်ိဳးသားဟာ သူ႔ကိုယ္မွာ အျဖစ္လုပ္ထားတဲ့ ေဖာက္ခြဲပစၥည္းကို ၀တ္ဆင္ထားတယ္လို႔ သိခဲ့ရပါတယ္။ သူက အဲဒီေဖာက္ခြဲပစၥည္းကို တမင္သက္သက္ ေဖာက္ခြဲခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။”

Akayed Ullah ဟာ ၁၁ လက္မရွည္တဲ့ ပိုက္ထဲယမ္းထည့္ၿပီး ဘက္ထရီနဲ႔ ၀ါယာႀကိဳးသြယ္ထားတဲ့ အိမ္လုပ္ဗံုးကို သူ႔ ကိုယ္မွာ ပတ္ထားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ရဲက ေနာက္ပိုင္းမွာ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြအရ သူကေျမၾကီးေပၚမွာ လဲေနၿပီး သူ႔အက်ီ ၤလည္း မီးေလာင္ကာ သူ႔၀မ္းဗိုက္ကလည္း အေရာင္မဲေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဗဟိုအစိုးရရဲနဲ႔ New York စံုစမ္းစစ္ေဆးေနသူေတြကေတာ့ Ullahကိုတင္ထားတဲ့ ေဆးရံုမွာပဲ စစ္ေဆးေနၿပီး Brooklyn မွာရွိတဲ့ သူ႔ေနအိမ္ကိုလည္း သြားေရာက္ရွာေဖြခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီတိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ မသကၤာသူအပါအ၀င္ ေနာက္ထပ္လူ ၃ ဦး ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ၿပီး စိုးရိမ္တဲ့အေျခအေနမွာ မရွိဘူးလို႔ သိရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီ Time Square ေနရာက လူသူစည္ကားတဲ့ေနရာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေသဆံုးဒဏ္ရာရရွိမႈ မ်ားႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္ဖို႔အတြက္ ၾကံစည္မႈတရပ္ျဖစ္တယ္လို႔ နယူးေယာက္ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ Bill de Blasioက ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္ရွင္းရွင္းေျပာခ်င္တာကေတာ့ ေျမေအာက္ရထားေတြကို အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳၿပီးေတာ့ New York ၿမိဳ႕ေနလူေတြဘ၀က အဓိက လႈပ္ရွားေနတာပါ။ ေျမေအာက္ရထား သြားလာမႈေတြကိုတိုက္ခိုက္ဖို႔ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ သိပ္ၿပီးေတာ့ စိုးရိမ္ရပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ၿပီးေတာ့ ရွင္းရွင္းေျပာခ်င္တာအခ်က္ကေတာ့ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္ဖို႔ႀကိဳးပမ္းမႈပါပဲ။ ဒီတိုက္ခိုက္မႈဟာ သူမွန္းသလိုမေအာင္ျမင္တာကေတာ့ ဘုရားမလို႔ပါပဲ။”

Ullah ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၇ ႏွစ္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေန ေရာက္ရွိလာၿပီး အျမဲတမ္းေနထိုင္ခြင့္ရရွိထားသူ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သံရံုးကေတာ့ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထုတ္ျပန္ရာမွာ ကမာၻတ၀ွမ္းအၾကမ္းဖက္လုပ္ရက္ေတြကို ဆန္႔က်င္ၿပီး အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က လံုး၀ သီးခံမႈမရွိတဲ့ Policy ကို အခိုင္အမာစြဲကိုင္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Ullah ဟာ ဘယ္ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔အခုလို တိုက္ခိုက္တယ္ဆိုတာကို သဲကြဲစြာ မသိရေသးေပမယ့္ IS အစြန္းေရာက္ေတြကို အားက်လို႔ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေဒသခံ အာဏာပုိင္ေတြက ေျပာပါတယ္။ သူ႔အေနနဲ႔ တကိုယ္ေတာ္လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔လဲ ယူဆၾကပါတယ္။

New York ၿမိဳ႕မွာ ျမန္မာႏြယ္ဖြားအမ်ားအျပားလည္း ေနထိုင္ၾကတဲ့အတြက္ အခုလိုေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ လံုၿခံုေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ New York ၿမိဳ႕က ကိုမိုးခ်မ္းက

“မသကၤာတဲ့ဟာေတြ႔တယ္ဆိုေတာ့ အခုကေျပာၾကၿပီေလ ။ ၿမိဳ႕ခံအစိုးရကိုယ္က အစေပ့ါေနာ္ ။ “If you see something, Say something” ဆိုတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ေပါ့ေနာ္ အဲဒါကေတာ့ ဒီမွာ လက္သံုးစကားလိုျဖစ္ေနၿပီ။ မင္းတခုခုျမင္လို႔ မသကၤာတာျဖစ္ရင္ မင္း အျမန္ဆံုးလာၿပီးအေၾကာင္းၾကားပါဆိုတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ေပါ့ေလ အဲဒီေဆာင္ပုဒ္က အခုဒီမွာ လူေတြပါးစပ္ထဲမွာ စြဲေနၾကၿပီ။ ဆုိေတာ့ အဲလိုမ်ိဳးေတြ လုပ္လာတာေတြက ဟိုအရင္တုန္းကဆိုရင္ မရွိဘူး။ အခုေနာက္ပိုင္းရွိလာတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ New York ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြကိုယ္တိုင္လည္း အေနအထိုင္ၾကာလာတဲ့အခ်ိန္က်ေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳးအေနအထားမ်ိဳးေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြလည္း ဒီလိုပဲ စိုးရိမ္မႈေတြကေတာ့ အနည္းအမ်ားေတာ့ရွိတာေပါ့ေနာ္ ဒါကလူပဲ ။ သို႔ေသာ္လည္း ကိုယ္လုပ္စရာရွိတာကို သြားၾကလာၾက လုပ္ၾကတာပဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္ သိထားၿပီးသားပါ ဒါေတြကေတာ့ အနည္းအမ်ားေတာ့ ျဖစ္မွာပဲ လူတိုင္းကေတာ့ သတိထားၿပီးေတာ့ သြားၾကလာၾကရတာပါပဲ။”

အိမ္ျဖဴေတာ္ေျပာခြင့္ရအမ်ိဳးသမီး Sarah Huckabee Sandersကေတာ ့ ဒီေပါက္ကြဲမႈကို ၾကည့္ခ်င္းအားျဖင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို လာေရာက္အေျခခ်ဖို႔ ေလ်ာက္ထားသူေတြကို ပိုမုိတင္းက်ပ္တဲ့ စဥ္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔ စိစစ္ခ်မွတ္ဖို႔ လြတ္ေတာ္က ျပဌာန္းသင့္တယ္ဆိုတာကို သက္ေသျပရာေရာက္တယ္လို႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚလွလွသန္း  / ဗြီအိုေအ (ျမန္မာပုိင္း)

အီရန္ေရြးေကာက္ပြဲ အလားအလာ

 

အီရန္ႏုိင္ငံမွာ ေသာၾကာေန႔က်ရင္ သမၼတ သစ္ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမွာ ျဖစ္ၿပီး အယူသိပ္မသီးတဲ့ အလယ္အလတ္ဝါဒီ သမၼတ Hassan Rouhani အေနနဲ႔ ေရွးရိုးအယူဆျပင္းထန္တဲ့ ကြန္ဆာေဗးတစ္ေတြရဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ စိန္ေခၚမႈကို ရင္ဆိုင္ရႏိုင္ပါတယ္။ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ အီရန္တို႔ၾကား သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ႏ်ဴကလီယာ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ အီရန္ရဲ့ စီးပြါးေရးဆုိင္ရာေတြ အတြက္ သူ႔ရဲ့ ကိုင္တြယ္ပံုကို ကြန္ဆာေဗးတစ္ေတြက ျပင္းထန္စြာ ေဝဖန္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

သမၼတ Rouhani က ဒီ သမိုင္းဝင္ ႏ်ဴကလီယား သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ သူ႔ႏုိင္ငံေရး အနာဂါတ္ကို တည္ေဆာက္ထားတာ ျဖစ္ၿပီး ဒါဟာ အီရန္အေပၚ ခ်မွတ္ထားတဲ့ စီးပြါးေရး ပိတ္ဆို႔မႈေတြကို ေလ်ာ့ပါးလာေစတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Rouhani ရဲ့ အဓိက ၿပိဳင္ဘက္ တဦး ျဖစ္တဲ့ Ebrahim Raisi ကေတာ့ ဒီသေဘာတူညီခ်က္မွာ ဘဏ္ေတြနဲ႔ ေငြေၾကးဝန္ေဆာင္မႈ ဆိုင္ရာ က႑ေတြအတြက္ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔ ထားမႈေတြ ဆက္ရွိေနဆဲ မို႔ ဒါကို ေဝဖန္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Rouhani ရဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို ႏို္င္ငံေရး သံုးသပ္သူေတြက သေဘာက်ၾကပါတယ္။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္ကစၿပီး လက္ရွိသမၼတ အားလံုးဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ ထပ္လုပ္တိုင္း ျပန္အေရြးခံရတဲ့ ရာဇဝင္ရွိတာမို႔ သမိုင္းေၾကာင္းအရ အေျခေနက သူ႔အတြက္ ေကာင္းပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ေသာၾကာေန႔မွာ ယွဥ္ၿပိဳင္မယ့္ က်န္တဲ့ သမၼတေလာင္း ၄ ဦးၾကားမွာေတာ့ Rouhani ဟာ စိတ္ခ်ရေလာက္တဲ့ အမ်ားစုမဲကို ရမထားပါဘူး။

ကြန္ဆာေဗးတစ္ဝါဒီ သေဘာထား တင္းမာသူ Raisi က အီရန္ရဲ့ အလုပ္လက္မဲ့ ႏႈန္း ၁၂. ၇ ျဖစ္ေနတာကို ျပန္ၿပီးျပဳျပင္မွာ ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ အလုပ္အကိုင္ေပါင္း သန္းနဲ႔ ခ်ီၿပီး ဖန္တီးေပမယ္လုိ႔ ကတိေပးၿပီး စီးပြါးေရးတိုးတက္ေအာင္ လုပ္မယ္လို႔ ေျပာဆို မဲဆြယ္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ လက္ရွိ အီရန္ေခါင္းေဆာင္ႀကီး Ayatollah Ali Khamenei နဲ႔ အေတာ္နီးစပ္သူ ျဖစ္ေပမယ့္ Khamenei ကေတာ့ သူ႔ကို အခုထိ ေထာက္ခံမႈ မေပးေသးပါဘူး။

၂၀၀၁ ခုႏွစ္က သမၼတေလာင္းအျဖစ္ ဝင္ေရာက္အေရြးခံခဲ့တဲ့ အီရန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို လိုလားတဲ့ သမၼတေလာင္း Mostafa Hashemitaba နဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ ဝန္ႀကီးေဟာင္း Mostafa Mirsalim တို႔လည္း ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါဝင္ ယွဥ္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဗြီအိုေအ (ျမန္မာပုိင္း)

အေမရိကန္စစ္ေလယာဥ္နဲ႔ တရုတ္တိုက္ေလယာဥ္ ၂ စင္း ထိပ္တိုက္ေတြ႕

တရုတ္ ဂ်က္တိုက္ေလယာဥ္ Sukhoi Su-30 ၂ စင္းဟာ အေမရိကန္ စစ္ေလယာဥ္ ၁ စင္း ကို ၾကားျဖတ္ ေႏွာင့္ယွက္ခဲ့တယ္လို႔ အေမရိကန္ တပ္မေတာ္ဘက္က ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။

အေရွ႕တရုတ္ပင္လယ္ျပင္ အထက္က ႏိုင္ငံတကာပိုင္ ေလေၾကာင္းေနရာမွာ အေမရိကန္ ေထာက္လွမ္းေရး ေလယာဥ္က ႏ်ဴကလီးယား ေရဒီယို ဓာတ္သတၱိၾကြမႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးေနတုန္း အခုလို လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြနဲ႔ မညီဘဲ ေႏွာင့္ယွက္ခံခဲ့ရတာလို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီ အေမရိကန္ ေလယာဥ္ကို အရင္တုန္းကလည္း ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈေတြ စစ္ေဆးရာမွာ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္တိုက္ေလယာဥ္မွဴးေတြရဲ႕ ပ်ံသန္းပံု၊ တိုက္ေလယာဥ္ ၂ စင္း ရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းနဲ႔ နီးကပ္မႈေတြက က်င့္ဝတ္မညီဘူးလို႔ အေမရိကန္ေလတပ္ ေျပာခြင့္ရ ဒုတိယဗိုလ္မွဴးႀကီး ေလာရီေဟာ့ခ်္က ဆိုပါတယ္။

အေမရိကန္အေနနဲ႔ ဒီျဖစ္ရပ္ကို သံတမန္နည္းလမ္းနဲ႔ တရုတ္ဘက္ကို တိုင္ၾကားထားသလို စစ္ဖက္ဆိုင္ရာအခ်င္းခ်င္းလည္း ဆက္သြယ္ထားတယ္ ေျပာပါတယ္။

တရုတ္ဟာ သူပိုင္ ကမ္းေျခ အလြန္ သဘာဝ သယံဇာတေတြ ေပါၾကြယ္ဝတဲ့ ႏို္င္ငံတကာ ပယ္လယ္ျပင္ေပၚက အေမရိကန္ ေလယာဥ္ေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြကို အျမဲ သံသယနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနတတ္သလို ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကားမွာ အလားတူကိစၥမ်ိဳးေတြနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး အႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါ တင္းမာမႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဘီဘီစီျမန္မာပိုင္း
BBC Burmese

ကမာၻ႔အေပ်ာ္ရႊင္ဆံုး ၁၀ ႏိုင္ငံ ႏွင့္ လွ်ိဳ ႕၀ွက္ခ်က္တခ်ိဳ ႕

ကမ႓ာေပၚမွာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈအရွိဆံုးႏိုင္ငံေတြ ရွိေနတယ္ဆုိရင္ သင္ယံုႏိုင္ပါ့မလား။ တကယ္ကို ရွိေနတာပါ။ ဘာ့ေၾကာင့္ ကမ႓ာ့အေပ်ာ္ရႊင္ဆုံးႏိုင္ငံျဖစ္ရသလဲဆုိတာနဲ႕ ဘယ္ႏိုင္ငံေတြလဲဆုိတာ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါရေစ။
ပထမဦးဆံုးႏိုင္ငံကေတာ့ Costa Rica ၿဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံရဲ႔ ၉၉ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ဟာ ၿပန္လည္ထုတ္ယူႏိုင္တဲ့ အရင္းအၿမစ္ေတြကေနရရွိၿပီး အစိုးရမွလည္း က်န္းမာေရးနဲ႔ပညာေရးအတြက္ ဘ႑ာေရးစီမံကိန္းေတြ ေထာက္ပံ႔ထားရွိေပးပါတယ္။
ဒုတိယႏိုင္ငံကေတာ့ Mexico ၿဖစ္ပါတယ္။ ေန႔သာတဲ့ေန႔ေတြနဲ႔ ရာသီဥတုအေကာင္းစားကိုပိုင္ဆိုင္ထားလို႔ပါပဲ။ Colombia ကေတာ့ တတိယ အေပ်ာ္ရႊင္ဆံုးႏိုင္ငံၿဖစ္ၿပီး ေကာင္းမြန္တဲ့ ေဂဟစနစ္ကိုပိုင္ဆိုင္ထားပါတယ္။ Chad ႏိုင္ငံကေတာ့ စာရင္းရဲ႔ ေအာက္ဆံုးမွာ တည္ရွိေနပါတယ္။ ဆီကို အဓိကထုတ္လုပ္ၿပီး ထင္ရွားတဲ့ ႏႈန္းထားမွာ ရွိေနေပမဲ့ ႏိုင္ငံတြင္း မတည္ၿငိမ္မႈေတြေၾကာင့္ ဒီႏိုင္ငံဟာ စာရင္းရဲ႕ ေအာက္ဆံုးမွာ ေရာက္ရွိေနရၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
အစိုးရေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ စီးပြားေရးၾကီးထြားလာဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအင္အားက်ယ္ၿပန္႔လာဖို႔ကိုသာ ပထမဦးစားေပး ဂရုစိုက္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေဂဟစနစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံသားေတြကိုေတာ့ ဒုတိယဦးစားေပးအၿဖစ္ထားရွိၾကပါတယ္။ ေဂဟစနစ္ဟာ ဘယ္လို လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာမဆို အေရးၾကီးတဲ့အခန္းက႑မွာ ပါ၀င္တယ္ဆိုတာေတာ့ မေမ့ေလ်ာ့သင့္တဲ့ အခ်က္တစ္ခုပဲၿဖစ္ပါတယ္။
အေပ်ာ္ရႊင္ဆံုး ၁၀ႏိုင္ငံစာရင္းကို ၿပန္လည္မွ်ေ၀လိုက္ပါတယ္။
၁။ Costa Rica
၂။ Mexico
၃။ Colombia
၄။ Vanuatu
၅။ Vietnam
၆။ Panama
၇။ Nicaragua
၈။ Bangladesh
၉။ Thailand
၁၀။ Ecuador

ကန္သေဘၤာကိုပစ္ဖို႔ ေျမာက္ကုိရီးယားၿခိမ္းေျခာက္

အေမရိကန္ေလယာဥ္တင္သေဘၤာ USS Carl Vinson

ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ စစ္အင္အားကုိ ျပသတဲ့အေနနဲ႔ အေမရိကန္ ေလယာဥ္တင္သေဘၤာ ကုိ ပစ္ခတ္ ႏွစ္ျမဳွပ္ပစ္မယ္လုိ႔ ေျမာက္ကုိရီးယား အစုိးရက တနဂၤေႏြေန႔မွာ ေျပာၾကား လုိက္ပါတယ္။ ဂ်ပန္စစ္သေဘၤာ ၂ စင္းနဲ႔ အေမရိကန္ တုိက္ခုိက္ေရး ေရတပ္အုပ္စုေတြ ပစိဖိတ္ သမုဒၵယာ အေနာက္ဖက္ပုိင္းမွာ စစ္စေရး ေလ့က်င့္မႈေတြ ျပဳလုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ အခုလုိ ေျပာၾကားလုိက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေျမာက္ကုိရီးယားက ႏ်ဴကလီးယားနဲ႔ ဒုံးက်ည္ စမ္းသပ္ ပစ္လြတ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ေနတာ အျပင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ အာရွတုိက္အတြင္းက အေမရိကန္ မဟာမိတ္ေတြကုိ တုိက္ခုိက္မယ္လုိ႔ ေျမာက္ကုိရီးယားက ၿခိမ္းေခ်ာက္မႈ ျပဳလာတာေတြကုိ တုန္႔ျပန္တဲ့ အေနနဲ႔ သမၼတ Donald Trump က အေမရိကန္ တုိက္ခုိက္ေရး ေရတပ္အုပ္စု Carl Vinson ကုိ ကုိရီးယားကၽြန္းစြယ္ အနီးကုိ ေစလြတ္ထားပါတယ္္။

ကုိရီးယားကၽြန္းဆြယ္ အနီးကုိ အဲဒီ ေရတပ္ တုိက္ခုိက္ေရးအုပ္စု ခ်ဥ္းကပ္လာေနေပမယ့္ ဘယ္ေနရာမွာ ရွိေနတယ္ဆုိတာကုိ အေမရိကန္က ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိျခင္း မရွိပါဘူး။ အဲဒီ တုိက္ခုိက္ေရး ေရတပ္ အုပ္စုဟာ ရက္ပုိင္းအတြင္း ဒီေဒသကုိ ေရာက္လာမွာ ၿဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ ဒုသမၼတ Mike Pence က စေနေန႔မွာ ေျပာၾကားခဲ့ေပမယ့္ တျခား အေသးစိတ္ကုိေတာ့ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိျခင္း မရွိပါဘူး။

ေျမာက္ကုိရီးယားကေတာ့ အာခံေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး တပ္ဖြဲ႔ဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယား အင္အားသုံး ေလယာဥ္တင္ သေဘၤာကုိ တခ်က္ထဲနဲ႔ နစ္ျမဳပ္သြားေအာင္ တုိက္ခုိက္ဖုိ႔အတြက္ အဆင္သင့္ရွိေနေၾကာင္း ေျမာက္ကုိရီးယား အစုိးရပုိင္ Rodong Sinmun သတင္းစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

လာမယ့္ အဂၤါေန႔ဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားႏုိင္ငံရဲ႕ ျပည္သူ႔တပ္မေတာ္ တည္ေထာင္ျခင္း ၈၅ ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ေန႔ ျဖစ္ပါတယ္။

VOA (ျမန္မာပုိင္း)